LAİKLİK ve GERİCİLİĞE KARŞI DEVRİMCİ MÜCADELE

Okullarda çocuklara IŞİD marşları söyletildi; bir tarikat bünyesinde yer almış bir kadının çocuğu ile uğradığı istismara karşı isyanı iki kadının ölümüyle noktalandı. Bunların yaşandığı bir ortamda laikliği savunmanın mahkemelerce suç sayılmaya çalışılması, Türkiye’nin nasıl bir gerici karanlığın içine sürüklendiğinin en açık göstergesi. 

Şeriatı savunanların, SOL Parti binalarına yazılar yazarak gerçekleştirdiği saldırganlık korunurken, laikliği savunan bir bildiri iktidar tarafından hedef tahtasına konularak günlerce süren tehditlerin ardından, iş bu bildiri imzacılarının ifadelerinin alınmasına kadar vardırıldı.

İktidar laiklik bildirisini, 28 Şubat göndermeleri eşliğinde, ramazan ayını da bahane ederek kendi tabanında mağduriyet hissini canlandırmanın aracı haline getirmeye çalıştı. Böyle bir ortamda -düzen muhalefetinin de sessizliği içinde- laiklik üzerinden kopartılan fırtına eşliğinde okullardaki gerici ataklar hız kesmeden sürdürülüp, Meclis kürsülerinde Hizbullah artıklarının kadınların doğumu için ayrı hastaneler kurulması önerilerinden, yeniden Hilafet gösterilerine kadar gerici saldırılar hız kesmeden sürdürülüyor. 

Bütün bunlar kuşkusuz ki siyasal İslamcılık doğrultusunda Türkiye’nin yaşadığı dönüşüm ve buna karşı mücadelenin nasıl sürdürüleceğine ilişkin bir tartışmayı yeniden güncel hale getiriyor. 

ABD ve Siyasal İslamcılık

Türkiye’nin siyasal İslamcı dönüşümü, 1950’lerde ABD’nin soğuk savaş politikaları doğrultusunda, yeşil kuşak projesine bağlı olarak geliştirildi. Komünizmle Mücadele Dernekleri adı altında örgütlendirilen gerici güçler, 12 Mart ve 12 Eylül askeri darbelerinden geçilerek, adım adım güçlendirildi. Türk-İslam sentezi ile, İslamcılığın resmi devlet ideolojisi haline geldiği 12 Eylül darbesinin ardından, bu gerici güçler devlet ve toplum içinde adım adım örgütlendirildi. 

AKP’nin iktidara gelmesi, bu siyasal-toplumsal zemin üzerine yükseltilerek, doğrudan ABD politikaları doğrultusunda gerçekleştirildi. 

Amerika’nın Orta Doğu’da süre gelen politikası, bölgenin ılımlı İslamcılık ekseninde örgütlendirilmesine dayanıyordu. Küreselleşme doğrultusundaki emperyalist yeni politikalarla uyumlu bir İslamcı hareketin örgütlendirilmesi, Komünizmle Mücadele Dernekleri içinde yeşertilmiş F.Gülen hareketi ile, siyasal planda AKP etrafında geliştirildi. 

AKP’nin kuruluş süreci, bu politika doğrultusunda Amerika’nın doğrudan müdahalesi etrafında şekillendirildi. Kendilerinin de itiraflarında yer aldığı üzere, doğrudan CIA’nın içinde olduğu bir dizi gelişme içerisinde, Refah Partisi’nin ve Erbakan’ın kısmi Batı karşıtı çizgisinin, ılımlı İslamcılıkla uyumsuzlukları dikkate alınarak, Refah Partisi’nin bölünmesi yoluna gidildi. 28 Şubat post-modern darbesi de bu süreci hızlandıran bir müdahale işlevi görerek, yenilikçiler adında Erdoğan, Gül ve Arınç’ın ortaya çıkmasını hızlandıran bir faktör oldu. 

BOP, Ilımlı İslamcılık ve AKP

Türkiye’nin yüzünü Orta Doğu’ya dönen bir ülke haline getirilmesi, Amerikan ideologlarınca 90’ların ikinci yarısından itibaren belirgin olarak ifade edilmeye başladı. S.Huntigton’ın, o dönemde “Medeniyetler Çatışması” tezleri kapsamında, Türkiye’nin Kemalizm’in Osmanlı bakiyesinden kopuşla Türkiye’yi dar bir alana sıkıştırdığı ve Orta Doğu’ya yeniden açılım ekseninde bir dönüşüme ihtiyaç olduğu görüşleri biliniyor. Bu görüşler, AKP’nin kuruluş yıllarında ise, CIA Türkiye eski masa şeflerinden G.Fuller’in, “Yeni Türkiye” kitabında daha açık bir biçimde ifade edildi. G.Fuller, Cumhuriyet’in kuruluşunu İslamcı Orta Doğu ekseninden geriye doğru bir kopuş olarak değerlendirerek, yeni Türkiye’nin AKP ile birlikte ılımlı İslamcılık temelinde Orta Doğu’nun merkezi haline gelebileceğini, Amerikan çıkarlarına en uyumlu Türkiye kurgusunun da böyle başarılacağını ifade etti. İstanbul’un yeniden hilafet merkezi haline getirilmesini de öneren G.Fuller’in bu görüşleri, Amerikan politikasının da bir özeti niteliğindedir. 

AKP’nin kurdurulması bu politik doğrultuda gerçekleştirildi. O dönemde, ekonomik krizle sarsılmış DSP, ANAP ve MHP koalisyonu, D.Bahçeli’nin -kendilerinin silineceğini bile bile- erken seçim istemesi ve AKP’nin bu seçimlerde iktidara gelmesi de, böyle bir kurgudan bağımsız düşünülemez. Başbakanlık koltuğuna oturmadan Beyaz Saray’da ağırlanarak, Büyük Ortadoğu Projesi eş başkanlığı görevi verilen Erdoğan’ın, siyasi yasağının kaldırılarak Başbakanlık koltuğuna taşınması da -kişiye özel bir yasa çıkarılması çerçevesinde- dönemin CHP Genel Başkanı Deniz Baykal marifetiyle gerçekleştirildi. 

Türkiye’nin siyasal İslamcı dönüşümü, AKP’nin iktidara gelmesinin ardından AB ile girilen müzakerelerin yarattığı yalancı demokrasi havası içerisinde, Ergenekon operasyonlarıyla ordunun dizayn edilmesinden, 2010 referandumunda yüksek yargının ele geçirilmesi etaplarından geçilerek ivmelendirildi. AKP ve Cemaat ortaklığı içerisindeki bu adımlar, bir iktidar paylaşım krizi sonucunda yaşanan 15 Temmuz kanlı darbe girişimine kadar sürdürüldü. MHP, 15 Temmuz sonrasında oluşan OHAL ve baskı ortamında, siyasal İslamcı rejimin, bir tek adam rejimi olarak sıçrama süreçlerine eşlik ederek, Türkiye’nin bugün Orta Doğu eksenindeki yeni gerici dalganın içine sürüklenmesine uzanan sürece eşlik etti. 

Bir Sömürge Valisi Barrack ve Yeni Orta Doğu Modeli

Çeyrek yüzyılı bulan bu dönem içerisinde, tarikat-cemaat örgütlenmeleri hem toplumsal alanda devlet eliyle geliştirildi, hem de emniyetten yargıya devlet içinde adım adım örgütlü bir güç haline getirildi. Bu dönem boyunca, eğitim başta olmak üzere toplumsal hayatın her alanı, tarikatlar ve Diyanet eliyle düzenlenmeye, kadınlar başta toplumsal hayat dinsel baskı altına alınmaya ve laikliğin kazanımları adım adım tasfiye edilmeye çalışıldı. 

Orta Doğu’da Amerikan güdümlü politikalar ekseninde girilen cihatçı ittifaklar, Türkiye’yi Suriye iç savaşının doğrudan parçası haline getirdi. Bunun en önemli sonuçlarından birisi de son olarak Yalova’da kendini gösteren IŞİD ve selefi örgütlenmelerinin, yaygın bir örgütlenme alanına sahip hale gelmesi oldu. 

Bugün de büyük oranda toplumsal desteklerini kaybetmiş olan iktidar, Amerika ve İsrail’in bölgedeki yıkım politikalarını bir fırsat kapısı olarak değerlendirmeye çalışıyor. Orta Doğu’da son perdesi İran’da açılan bu yıkım projesi, bölgenin etnik ve mezhepsel temelde bölündüğü bir gericilik dalgasının örgütlenmesine dayandırılıyor. Suriye’de, El-Kaide uzantılı cihatçı HTŞ’nin Amerika ve İsrail destekleriyle, iktidara getirilmesi de bunun bir göstergesi. 

ABD Türkiye Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi, T.Barrack’ın, Türkiye için en uygun sistemin, “Osmanlı milletler sistemi” olduğu yönündeki görüşleri, G.Fuller’in Türkiye’nin bir hilafet merkezi olarak, Orta Doğu’ya açılan yeni Osmanlı açılımının yeni bir ifadesi olarak okunabilir. Böyle bir dönüşüm adım adım örgütlendirilmiş karşı-devrim sürecinin tamamlanması için bir sıçrama noktası olarak ele alınıyor. 

Bugün muhalefetin kimi zaman “siyasal Alevicilik” üzerinden kodlanarak kimi zaman laiklik doğrudan hedef tahtasına konularak uğradığı saldırılar da, böyle bir dönüşümün önünde kalan son toplumsal direnç mevzilerinin ortadan kaldırılmasına yönelik bir saldırı olarak görülmelidir. Bu bakımdan laiklik üzerinden yürütülen tartışma, basitçe bir siyaset taktiği ya da tabanını konsolide edecek bir araçsallaştırmanın ötesinde, Orta Doğu’yla bütünleşik yeni bir rejim kurgusunun bir parçası olarak değerlendirilmek zorundadır. 

Solda Yanılsamalar

Laiklik, muhalefet hareketi içerisinde de uzun zamandır, farklı eğilimleri barındıran bir tartışma konusu olagelmiştir. Benzer bir tartışma, laiklik bildirisi üzerine yürütülen tartışmalarda da belli ölçülerde kendini göstermeye devam etti. Bu görüşlerin bazıları, laiklik konusunda, ülkenin geldiği gerçeklikten bağımsız olarak, geçmiş dönemin refleksleri içerisinde ele almaktan kaynaklanıyor. 

Laiklik, özellikle 90’lı yıllarda rejim krizi etrafında egemen sınıflar arasındaki mücadelenin bir parçası olarak gündeme getirildi. Bu dönemde, küreselleşme doğrultusundaki dönüşüm sürecinde egemen sınıf klikleri içerisinde, asker ve bürokrasi kesimlerinin bir aracı haline getirildiği bir gerçek. Solun belli bir kesiminin gericilikle mücadeleden bir kaçış eğiliminde olması, bu mücadeleyi egemen sınıflara ait bir çatışma alanından değerlendirilmesi ile ilgiliydi. Bu da gericileştirme dalgasına karşı özgürlükler alanlarının savunulamamasından, laik kazanımlarının tasfiye edilmesine karşı gerçek bir devrimci mücadele bütünlüğünün sağlanamamasına önemli bir rol oynadı. AKP’nin iktidara gelmesinin ardından bu tartışma ağırlıkla, merkez-çevre ikiliği içinde, dışlanmış muhafazakar çevrenin laik-otoriter merkezi tasfiye eden bir demokratik dönüşüm olarak desteklenmesine varan yanılgılara da kaynaklık etmeye devam ediyor. 

Bu tür yanılsamanın bir başka yanı da Ergenekon operasyonları içerisinde güncellenen darbe tartışmaları içerisinde kendisine yer açtı. Askeri vesayetin kaldırılması ve darbe tehdidinin bertaraf edilmesi üzerine kurgulanmış liberal fikirler -Taraf ve Zaman başta dönemin iktidar medyasının da destekleriyle- muhalefet hareketi içinde bir parçalanmanın en önemli zemini olarak ortaya çıkarıldı. 

Bu tartışmalara yönelik o dönemde hazırlanan Devrimci Siyaset İçin Güncel Yönelimler, metninde şu görüşler ifade edilmişti, “Sistem giderek İslami despotik bir yapıya evriliyor. Geçmişte siyasi cinayetler işleten, darbeler yaptıran aynı emperyalist güçler, bugün İslami tarikatların ve onların siyasal sözcüsü konumundaki AKP’nin arkasında ve bu kez belki de daha baskıcı bir sistem onlar eliyle kuruluyor. Nitekim uygulanan yeni liberal politikalar, daha fazla baskıyı, daha fazla ideolojik çarpıtmayı, dine sarılarak tevekkül içerisinde itaat etmeyi gerektiriyor. Hali hazırda giderek yoksullaşan halk kitlelerinin gözleri bağlanarak dinsel ve başkaca kültürel dayanaklara yönelerek daha kolay yönetebileceği, muhalif kesimlerin ise tamamen susturulacağı bir baskı dönemi söz konusudur. Dolasıyla bugün AKP eliyle yaratılan yeni rejime karşı mücadele esas görevdir. ABD’nin dayattığı ve AKP’nin temsil ettiği neoliberal İslamcı çizgiyle uzlaşan geçmiş dönemin darbeci geleneğiyle hesaplaşmak da bu mücadelenin bir parçası olarak gelişecektir.”

O gün, AKP eliyle yürütülen “demokratik-muhafazakâr inkılap” ilanlarının kimi sol çevreler tarafından bayraklaştırıldığı, egemen sınıf medyasının ise bu sürece yönelen her itirazı “darbecilik” suçlamasıyla bastırmaya çalıştığı bu dönemde muhalefetten verilen desteklerin sonucunda, siyasal İslamcı rejim, demokrasi ve laikliğin kazanımlarını da büyük oranda tasfiye edecek bir güç olarak örgütlenebildi. 

Devrimci Mücadele

Bugün Türkiye, tarikatların ve cihatçı örgütlenmelerin şeriat ve hilafet çağrılarının açıkça dile getirildiği, Medeni Kanun başta kadınların tüm kazanılmış haklarının ortadan kaldırılmak istendiği, eğitim sisteminin tümüyle dinselleştirme doğrultusunda şekillendirilmeye çalışıldığı bir karanlık noktaya sürüklenmiş durumda. 

Laikliğin ve demokrasinin tümüyle ortadan kaldırıldığı bir gerici rejim dönüşümünün parçası olarak gündeme getirilen tüm bu hareketler, bir yana bırakılarak, gerçek bir demokrasi ve özgürlükler mücadelesinin verilemeyeceği açık. 

Yoksul bırakılmış halkı tevekküle iten, eşitsiz ve adaletsiz düzene boyun eğdirmenin aracı haline getiren bu gericileştirmeyi sınıflar mücadelesinin dışında görmek ne kadar büyük bir yanlışsa, siyasal İslamcı rejimin baskısıyla bu alandaki mücadeleyi bir yana bırakmak aynı yanlışın bir başka parçası. Öte yandan böyle bir kaçış, muhalefetin büyük kısmına kabul ettirilmiş bir teslimiyet içinde, dinsel baskının gençler ve kadınlar başta olmak üzere -muhafazakar kesimler içinde dahi- ortaya çıkan ilerici ve özgürlükçü tepkilere de kör olmak anlamına geliyor.

Öte yandan laiklik mücadelesi, bugün yoksul bırakılmış milyonların, tarikat-cemaat sömürüsünden kurtarılmasından ayrı düşünülemez. Bu anlamda gericiliğe karşı devrimci mücadele, ezilen halkın kula-kulluk içinde boyun eğdirilmesine karşı, insan onurunun yeniden kazanılması, bunun için dayanışmacı, paylaşımcı yeni mücadele alanlarının geliştirilmesi ile birlikte düşünülmek zorundadır. Açık ki kapitalist sömürünün mahvettiği, iradesini ve öz sayısını yok ettiği insanlar için mücadele etmeden, onları bu boyunduruktan kurtaracak yeni toplumsal değerler yaratmak için çalışmadan gerçek değişimin kapıları aralanamaz. Gerçek değişimler, topluma dayatılan gerici eğilimlerle uzlaşarak değil, ancak toplumu gerçekten değiştirecek öncü devrimci fikir ve eylemlerin, cesaretle hayata geçirilmesinden geçecek. 

Derin eşitsizlik ve adaletsizlikler üzerine yükselen bu tek adam rejimi altında, devlet eliyle ve destekleriyle tarikat-cemaat örgütlenmelerinin baskıları eşliğinde oluşturulan gericileşme dalgası Gezi’lerden 19 Mart’lara her yeni kuşak tarafından da reddedilerek, özgürlükçü ve demokratik yeni bir düzen arayışının güçlü isyan dalgalarına da kaynaklık ediyor. 

Laiklik mücadelesi, bu anlamda bugün mevcut tek adam rejimine karşı mücadelenin en önemli halkalarından birisi olmak zorunda. Bütün bu ilerici, özgürlükçü muhalefet birikimleri, laikliği kazanmak için tek adam rejimine son vermeyi ön plana alan bir mücadelede birleştirilmesi, özgür ve demokratik bir Türkiye’nin kurucu öznesi olarak örgütlenmesi devrimcilerin önündeki en temel görevlerden birisi olmak zorundadır.