İRAN SALDIRISI: HAYDUTLAR İMPARATORLUĞU’NUN ÇÖKÜŞ ÇANLARI ÇALARKEN
ABD ve İsrail, İran lideri Ali Hamaney’e suikastla birlikte, bir saldırı dalgası başlattı. Saldırının üzerinden geçen yaklaşık iki haftada savaş ABD ve İsrail’in beklentisinin aksine, İran’ın güçlü bir karşı koyuşunun belirleyiciliğinde şekilleniyor.
İran, ABD saldırısını -12 gün savaşının aksine- İsrail’le sınırlı tutmak yerine, ABD üslerinin bulunduğu dokuz ülkeye, onların sivil altyapılarını da hedef alarak yaygınlaştırma yoluna gitti. Hürmüz Boğazı’nın kapatarak aynı zamanda küresel bir petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki yükselişin gerilimi birlikte bir tedarik zinciri krizini de tetikledi.
Geride kalan kısa zamanda, Körfez ülkeleri ABD’nin kendilerine dayattığı bir savaşın içine dahil olmaktan duydukları hoşnutsuzlukla birlikte, ABD’nin güvenlik kalkanının ne denli yetersiz olduğunu da görmüş oldu. Bu da uzun yıllardır ABD ve Körfez ülkeleri arasında kurulan ilişkinin sorgulanmasının kapılarının sonuna kadar açtı.
Petrol ve doğalgaz fiyatlarının yükselişi Avrupa başta olmak üzere, küresel bir kriz olarak yaşanmasından, ABD ve İsrail’in İran’ın insansız hava aracı ve füzeleri karşısındaki çaresizlikleri de emperyalizmin gücünün sınırlarını çizmesi de bir başka önemli sonuç olarak ortaya çıkıyor.
Öte yandan bu savaş, ABD içinde de Trump’ zorlu bir sınavla karşı karşıya bırakıyor. Amerika’nın uzak ülkelerde güç ve para harcamasının eleştirisi üzerinden, “Önce Amerika” sloganıyla iktidara gelen Trump’ın, İran’a yönelik bu kapsamlı saldırısı kendi tabanında da kafa karışıklığına yol açıyor. Öte yandan bu saldırı Epstein belgelerinin gölgesi altında, Trump’ın İsrail’in bir tutsağı haline geldiği yönündeki kuşkular da Amerikan kamuoyunda geniş bir karşılık buluyor. Bir ABD askerinin, “İsrail için ölmek istemiyorum” sözleri de bu tepkinin bir ifadesi olarak sahipleniliyor. Trump’ın savaşı başlatırken ileri sürdüğü, nükleer tehdit ve balistik füze ihtimali üzerine söylemleri hemen hiç karşılık bulmuyor. Bütün bunlar çürüyen ABD emperyalizminin ayakta kalabilmek için agresif bir askeri güç kullanımı, istila, işgal ve ilhak girişimlerine uzanacak sömürgeci yöntemleri devreye soktuğu yıkıcı bir döneme girdiğimizin bir göstergesi olduğu kadar aynı zamanda emperyalizmin kendi mezarını kazdığı gerçeğini de ortaya koyuyor.
Çöküşten Önce
İran’a yönelik saldırı, kuşkusuz ki sürpriz sayılmaması gerektiği gibi bunun salt Trump’ın çılgın diktatör hevesinin parçası kişisel bir saldırı olarak görülmesi de yanlış olur. Amerika’nın Çin’i kuşatmayı ön gören uzun vadeli siyaseti, Orta Doğu’da Amerikan egemenliğinin güvence altına alınmasını, bunun için İran’ın direncinin kırılarak Körfez, İsrail ve Türkiye eksenli bir yeni düzenin kurulmasını da içeriyor. Böyle bir savaşın dinamiklerini düşünürken Trump iktidarının arkasında birleşmiş olan savaş ve petrol sanayisinin çıkarlarından da ayrı ele alınamaz. Gazze’den başlayarak geliştirilen saldırıların da silah şirketleri için bir laboratuvar olarak kullanılmasına benzer şekilde, İran’da bunun bir sahnesi olduğu kadar, güvenlik riskini yükselterek yeni silah satışlarının bir zemini olarak ortaya çıkıyor.
Bu saldırı aynı zamanda Büyük Orta Doğu projesinin de bir anlamda son durağı olarak gerçekleşiyor. İsrail, Gazze’de soykırımla başlattığı saldırı dalgasını, Lübnan’dan Suriye’ye kadar taşımış, bu süreçte İran’ın bölgedeki etki alanlarını da sınırlamıştı. İran kuşatması, her ne kadar nükleer müzakere adı altında, bir maskeleme yumuşatılmış görünse de, saldırı için fırsat kollandığı herkesin malumuydu.
ABD’nin İsrail’i merkeze alan Orta Doğu düzeninin olmazsa olmazı olarak, uzun süreli bir stratejinin parçası olarak bu saldırı gerçekleştirildi. Irak’tan başlayan Orta Doğu’daki yıkımın hedefi, bölgedeki tüm direnç merkezlerinin ortadan kaldırılması ve enerji havzasının, geçiş yolları ve pazarın Amerikan egemenliği altına alınmasını hedefledi. İran’a yönelik saldırı bunun son halkası olarak gerçekleştiriliyor. İran, Orta Doğu’da hem kaynakları hem altyapısı bakımından açık ara en büyük potansiyele sahip ülke, çok büyük bir pazar. Dolayısıyla ABD açısından nihai hedef bu pazara hakim olabilmek, İran’ı son kum tanesine kadar yağmalayabilmek. Tam bu noktada İran’ı hedef alan tüm savaşları düğüme sürükleyen bir çıkmaz ortaya çıkıyor.
Bu anlamda da bugün İran’a yönelik saldırıyı da enerji kaynakları, lojistik hatlar ve bölgesel egemenlik mücadeleleri, yalnızca jeopolitik değil aynı zamanda doğrudan sınıfsal ve ekonomik bir içeriğe sahiptir. Savaş, burada sermayenin yeniden yapılanmasının bir aracı olarak devreye girmektedir. Kapitalizmin güncel aşamasında, askeri-endüstriyel kompleks ile finans kapital arasındaki iç içe geçmişlik, savaşın sürekliliğini daha da derinleştirmektedir. Lockheed Martin, Raytheon Technologies, Northrop Grumman gibi dev tekeller, yalnızca savaşlardan beslenen yapılar değil, aynı zamanda savaş politikalarının şekillenmesinde aktif rol oynayan aktörlerdir. Bu durum, devlet ile sermaye arasındaki ilişkinin klasik sınırlarını ortadan kaldırarak, savaşın neredeyse kalıcı bir yönetim biçimi haline gelmesine yol açmaktadır. Bu nedenle bugün yaşananları yalnızca bir dış politika tercihi ya da liderlerin iradesiyle açıklamak yetersizdir. Karşımızda olan, kapitalizmin kriz koşullarında daha saldırgan, daha yıkıcı ve daha yayılmacı biçimler alarak kendini sürdürme eğilimidir. Bu eğilim, savaşları istisnai olmaktan çıkarıp, sistemin yapısal bir unsuru haline getirmektedir. Dolayısıyla İran’a yönelik saldırı, yalnızca bölgesel bir güç mücadelesi değil; kapitalist dünya sisteminin krizlerine verdiği tarihsel bir yanıt olarak değerlendirilmelidir.
Buna karşın İran’daki gerici molla rejimi, Saddam Irak’ı ya da Libya Kaddafi’sinin aksine çok aktörlü ve daha gelişkin bir siyasal sistem üzerine inşa edilmiş durumda. Dolayısıyla hava saldırıları, üst düzey isimlerin hedef alınması, ağırlaştırılan ambargo her ne kadar İran’ı zayıflatan bir rol oynasa da, bunun rejim değişikliği gibi köklü bir dönüşümü mümkün kılacak gözükmüyor.
ABD ve İsrail, saldırı içinde erken zafer ilanlarına başvursa da, bu savaşın nasıl bir zafere dönüştürebileceği muğlak.
Dolayısıyla Amerika’yı bekleyen bir zaferden değil, derinleşen bir krizden söz etmek daha muhtemel görünüyor. İşgal, savaş ve ilhaklara başvurarak, zor gücüyle dayatılmaya çalışılan bu yıkıcı hegemonya girişimi ABD’nin ekonomik zaaflarının örtülmesine yetmiyor.
İçeride sadece son 3 yılda 3 farklı toplumsal ayaklanma süreçlerini de polis/ordu terörüyle durdurabilen, tasmasını Epstein şantajıyla tuttukları pedofili bir ruh hastasının hem içeride hem dışarıda bu zorbalığı ve barbarlığı utanmadan sahneleyebilecek, şova dönüştürebilecek tek siyasal özne olduğunun bilincinde bir imparatorluktan bahsediyoruz. Dolayısıyla bugün zorbalıkla atılan tüm adımlar emperyalizmin gerileyişin de en gürültülü ayak sesleri.
ABD İçin Çıkmaz Yol
İran’ın gerici molla rejimi ise, uzun zamandır halk içinden yükselen itirazların ve isyanların baskısı altında. İran, bu saldırıyı bir anlamda halk tepkisinin bastırılması, içerdeki reformist eğilimlerin geri itilmesi için de bir imkân olarak kullanıyor. Kaldı ki Hamaney sonrasında, oğlunun yeni lider olarak ortaya çıkarılması da bunun göstergelerinden birisi. İran içinde doğrudan ABD ve İsrail tarafından örgütlendirilmiş bir azınlık işbirlikçi çevrenin etkisinin son derece sınırlı olduğu da bir gerçek. Öte yandan İran halkının muhalif geniş kesimleri ise, Amerika’nın özgürlük çağrılarına dönüp bakmak bir yana, Amerikan müdahalesini kendi isyanlarının çalınma girişimi olarak değerlendiriyor. İran sokaklarında Amerika’ya ölüm sloganlarının yükselmesi de bunun bir başka ifadesi.
Şimdilik nereye kadar uzanacağı belirsiz olan bu savaş, İran’la da sınırlı olmayan bir dünya savaşının bir biçimi olarak gerçekleşiyor. Nükleer silahlarının karşılıklı olarak varlığının engel olduğu açık bir dünya savaşı yerine, farklı coğrafyalara yayılmış savaşlar bir anlamda kapitalist bloklar arasındaki bir çatışma alanına dönüşüyor. İran’ın Körfez ülkelerini savaşın parçası haline getirmesi, Çin’in -doğrudan savaşa girmeksizin- uydu aracılığıyla İran’a istihbarat destekleri ile dolaylı bir savaş yaşanıyor. Amerika ilerleyen zamanlarda savaşı daha da yaygınlaştırmak üzere NATO’nun devreye sokulması dahi, farklı yolları deneyebilir ki Türkiye’nin önündeki en önemli risklerden birisi de bu. Savaşın nasıl sonuçlanacağı, bir kara harekâtının olup olmayacağı şimdilik belirsiz. Trump’ın “Kürtler savaşa girerse bizim için muhteşem olur” sözleri, CIA ve MOSSAD’ın bu yöndeki kimi hazırlıklarından söz edilse de, İran rejiminin direnci bunu şimdiye kadar hale getirmedi.
Gelinen noktada Trump, bir yandan kara harekatı ihtimalini bir baskı unsuru sıcak tutarken, öte yandan da müzakerelerle bir çıkış kapısı arıyor. Hürmüz Boğazı’ının açılması, Nükleer tesislerin yok edilmesine benzer öneriler, İran tarafından net bir biçimde reddediliyor. Sonucu ne olursa olsun, İran’a saldırısı şimdiden ABD ve İsrail’in kesin bir yenilgisine dönüşmüş durumda. NATO’nun savaş dışında kalması, ABD merkezli kapitalist Batı blokundaki kırılmaları derinleştirecek bir sonucu ortaya çıkarıyor. Bir süredir Batı’nın kendi güvenlik yapısının oluşturulmasına yönelik arayışların hızlanacağı, ekonomik-askeri parçalanmaların belirginleşeceği bir dönemin kapısı aralandı. Körfez ülkelerinin yaşadıkları güvensizlik de ABD’nin yeni silah satışlarıyla üstü örtülemeyecek durumda. Bütün bunlar ABD emperyalizmin çöküşünün hızlanacağı bir döneme girdiğimizin göstergesi.
Bunun karşısında, özgürlükleri için mücadele eden İran halkının, Amerika’nın bombaları altında özgürlük olarak pazarlanan esaret çağrıların reddettiler. ABD ve İsrail, bütün halklar nezdinden büyük bir nefret ve öfkenin kaynağına dönüşürken, Amerika’da “Krala Hayır” eylemlerinden, Avrupa’da savaşa karşı refah talebiyle sokakları dolduran insanlar, bu haydut düzenin yenileyeceğinin en büyük kanıtları.
Tarihin tekeri kan ve ölüm üzerine kurulmuş, bu haydutlar İmparatorluğunun çöküşüne doğru hızla ilerleyecek.