TRUMAN DOKTRİNİ

2.Dünya savaşı sonrası ortaya çıkan en önemli değişiklik İngiliz hegemonyasının yerini ABD hegemonyasının almasıdır. Diğer temel değişlik ABD’nin o döneme kadar uyguladığı Monroe doktrininde ifadesini bulan Amerikan kıtasının dışına çıkmama politikasının terk edilerek bütün dünyanın ABD’nin ilgi alanı içinde olduğunun kabul ve ilan edilmesidir. Savaş sonrası ortaya çıkan tablo;   Avrupa ekonomik ve sosyal bir çöküntü içerisine girdi.  Diğer yandan sosyalist ülkelerin gelişmesi ve sömürge ülkelerin verdiği mücadeleler sonrası bağımsızlıklarını kazanması sermaye ihracı ve ham madde kaynaklarının daralmasına neden oldu. Dünya; sosyalist ve kapitalist olmak üzere iki bloğa ayrıldı(Soğuk Savaş). Bu bağlamda teknik ve bilimsel ilerlemeler bir taraftan emperyalist merkezler arasındaki farkı azaltırken, diğer yandan emperyalist merkezlerle sosyalist blok arasında nükleer savaş tehlikesini açığa çıkardı. İşte savaş sonrası açığa çıkan bu değişikler ABD’nin tüm dünyaya yayılması ve hegemonik güç olarak ortaya çıkmasına uygun bir ortam yarattı 

ABD’nin hegemonyası altında hem metropoller arasında hem de metropollerle sömürge ülkeler arasında ilişkileri düzenleyecek ve denetleyecek yeni örgütlenmeler Birleşmiş Milletler, IMF ve Dünya Bankası(Bretton Woods Sistemi); çeşitli ticaret, vergi ve yardım programları NATO ekonomik, siyasal ve askeri entegrasyonu sağlamakta önemli roller oynadı.  ABD, başta Bretton Woods olmak üzere, bütün bu kurumları tüm kürede, böylece tüm dünyada kendi üretim tarzı ve üretim ilişkilerini aşılamak ve hegemonyasını güçlendirmek için kullandı. Bu bağlamda özellikle Bretton Woods içerisinde Amerikan dolarının kutsanmış bir statü kazanması merkez ülkelerin (özellikle Batı Avrupa ve Japonya) ekonomik olarak Amerikan şirketlerine açılmasının ve oralarda statü kazanmasını sağladı. 

Açığa çıkan yeni durum emperyalistler arasında bütünleşme eğilimi gösterirken, savaş sonrası bağımsızlığını kazanan ülkelerin yeni yöntemlerle sömürgeleştirmelerini ardından getirdi. Yeni sömürgecilik yöntemlerinin kullanılması görüleceği gibi eski metotların tamamen tasfiye edildiği anlamına gelmiyordu. Her iki metot birlikte işlemekte ancak yeni sömürgeci metotlar baskın karakter kazanmaktadır. Bu gelişmeler çerçevesinde görece bağımsız fakat ekonomik, askeri ve siyasal açıdan bağımlı ülkeler açığa çıkmıştır. 

Savaş sonrası ABD hegemonyasında şekillenen bu emperyal düzen Truman Doktrini çerçevesinde ifadesini buldu. Truman Doktrini soğuk savaş ve anti-komünizm çerçevesinde birbirini takip eden ve tamamlayan Marshall yardımları gibi ekonomik programlar, CIA ve NATO gibi militarist kurumlar aracılığıyla hayata geçirildi.

Truman “Sovyetleri kuşatmak ve olası bir savaş halinde savaşı kendi topraklarının dışında karşılamak zorundayız”. Bu çerçevede müttefik ülkelerle karşılıklı yardım anlaşmaları yapmaya yöneldi. Marshall planı sınırlı savaş stratejinin bir ayağı olarak da kullanıldı. Truman yapılan yardım anlaşmalarını şu şekilde açıklıyordu.” Yabancı hükümetlere yapılacak yardımlar onların iktisadi ve siyasi güvenliklerini sağlamakla beraber aslında Amerika’nın güvenliğini için yapılmış yatırımlar olarak düşünülmektedir. Amerikan’ın güvenliğinin artırılması için yabancı devletlerin askeri güçlerini artırmak yönünde gayret sarf etmelerini istememiz gerekir”. ABD’nin güvenliği için deniz aşırı ülkelerde üsler kurularak savaşı kendi topraklarının dışında sömürgeleştirdiği devletlerde sürdürme ve Sovyetleri can evinden vuracak üstlerin onlara en yakın bölgelerde olması planlandı. Marshall planı bir taraftan Batı Avrupa’nın sosyalist blok karşısında yeniden güçlendirilmesini içermekteydi.16 ülkeye yardımlarda bulunuldu. Bu ülkelerden sadece Türkiye ve Yunanistan’a silah yardımında bulunuldu. Silahlar ABD’nin izni olmadan kullanılamayacaktı. Türkiye ve Yunanistan böylelikle Sovyetlere karşı ileri karakol olarak konumlandırılmış oldu. Plan doğası gereği özel girişimciliğin, özel mülkiyetin kapitalist ilişkilerin korunmasına sıkı sıkıya bağlıydı ve denetim mekanizmalarıyla yardımı kabul eden ülkelerin bağımsızlıklarını büyük ölçüde Amerika’ya kurban vermelerine dayanıyordu. Marshall Planı Truman Doktrini ile tescillenmiş yeni sömürgeciliğin ekonomi ayağını oluşturuyordu. 

CIA: 1947’de önce Ulusal Güvenlik Yasası kabul edildi. Yasa uyarınca CIA kuruldu. Bu kuruma gizli savaş yürütme konusunda geniş yetkiler verildi. Şirketleri, Dergileri, okulları vakıfları, uyuşturucu tüccarları, silah kaçakçıları, tetikçileriyle zaman içinde bir terör imparatorluğuna dönüştü. Sabotaj, toplu katliamlar , ekonomik savaş, psikolojik hareket, iş savaş kışkırtıcılığı, darbe tezgahları vb. her türlü kışkırtıcılık örgütün temel uğraş alanlarıydı. Başbakanlar, generaller, bürokratlar, polis ve istihbarat teşkilatları pek çok ordu, kültür kurumu doğrudan bu imparatorluğun uluslararası ağını oluşturdular. Ve halklara evrensel bir terör uygulandı.  İtalya 1948 yılında CIA tarafından ilan edilmemiş gizli bir savaşla saldırıya uğrayan ilk ülke olma talihsizliğini yaşadı. İkinci Dünya Savaşı sonrası ilk ulusal seçimlerde solun zafer kazanmasını engelleme görevi CIA’ya verildi. Propaganda ve yıkıcı faaliyetlerin, provokasyonların, şantaj ve yolsuzlukların her türlüsünün kullanıldığı kirli bir kampanya sonrasında seçimleri CIA’nın kurdurduğu Hristiyan demokratların kazanması sağlandı. Bu vesile ile ABD İtalya’da ki askeri üslerini genişletti. Buna paralel İtalya NATO’ya kurucu üye olarak katıldı.

1949 yılında NATO kuruldu. Sovyetler Birliğinin kuşatma stratejisinin militer ağıda oluşturulmuş oldu. NATO’ya sonrasında Türkiye, Yunanistan ve Batı Almanya’da katılacaktı. İtalya’da CIA eliyle yapılan operasyonun başarısı sonrası CIA bağlı yıkıcı faaliyetleri örgütlemek ve güçlendirmek üzere “gizli operasyonlar” birimi kuruldu. Bu birim NATO ülkelerinde ve dahil olmayan ülkelerde gayri-nizami harp uygulamalarını hayata geçirdi. ABD tarafından teorisi üretilen yapılanma sonrasında NATO’ya bağlı bir biçim aldı. 

ABD’e hegemonyasında kurulan yeni sömürgeciliğin aparatları Bretton Woods kurumlarından, B.M’ye, NATO’ya ekonomik siyasi ve askeri aparatlar kurallı uluslararası bir düzen kurulduğuna dair bir yanılsama ile birlikte yürütülen gizli savaşların üzerini örten bir şal görevi de görüyordu. ABD’nin Asya’ya Çin ve Kore’ye müdahalesi bu şalı kaldıran bir muhtevaya büründü. Kore’ye karşı Amerikan komutasındaki Amerikan savaşı büyük bir aldatmacayla B.M bayrağına dönüştü. Vietnam’a yapılan açık müdahalede de yine aynı yöntem kullanılacaktı.