TÜRKİYE’NİN ÇIKIŞ YOLLARI…
Türkiye dünyada, Ortadoğu’da ve ülkede yaşanan çok katmanlı bir krizin sarmalında yeni bir yol ayrımına gelmiş durumda. Bir yandan giderek zayıflayan Amerikan hegemonyası ve bunun yarattığı yeni dünya dengeleri bir yandan Suriye’de iç savaş sonucunda yıkılan Esad rejimiyle birlikte oluşan yeni durum ve ek olarak Rusya-Ukrayna savaşının yarattığı ateş çemberi Türkiye’nin iç politikasını da doğrudan şekillendiriyor.
Ortadoğu’nun yeniden şekillenmesine ilişkin emperyalist planların ayrılmaz bir parçası Türkiye’deki rejimin de yeniden şekillendirilmesidir. Bu konuda ABD’nin Türkiye Büyükelçisi ve aynı zamanda Trump’ın Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın ardı ardına gündeme getirdiği “Türkiye için en iyi yönetim şekli Osmanlı milletler rejimidir”, “İsrail bölgede güçlü ulus devlet istemez”, “Lozan sorunlu bir antlaşmadır” vb. demeçleri ile Recep Tayyip Erdoğan’ın “ümmetin birliği” çağrısının ya da Devlet Bahçeli’nin “Cumhurbaşkanı yardımcılarının biri Kürt biri Alevi olsun” şeklindeki açıklamalarının rastlantı olmadığı açıktır.
Türkiye uzun süredir Ortadoğu’nun şekillenmesi için gündeme getirilen emperyalist politikaların gönüllü savunucusu durumunda. BOP eşbaşkanlığından Suriye’de Esad rejiminin yıkılması için cihatçılara verdiği destekle, Libya’da Kaddafi’nin devrilmesi için yürüttüğü iş birliği politikalarıyla ve İsrail’le sürdürdüğü ticaret antlaşmalarıyla bugün ortaya çıkan tablonun önemli aktörlerinden biridir. Adeta Irak, Libya, Suriye, Lübnan gibi ülkelerde gündeme gelen rejim değişiklikleriyle ABD’nin ve İsrail’in çıkarlarına uygun bir mıntıka temizliği yapılmış ve Türkiye’de bunun parçası olmuştur.
Bugün gelinen noktada Esad’ın devrilmesiyle birlikte Ortadoğu’da Rusya ve ABD arasında oluşan dengelerin labirentlerinde dolaşarak yürütülen politikaların sonuna gelinmiştir. Türkiye’nin bu dönemde ABD-İsrail ekseni yönünde bir tercihte bulunduğu ve bu eksene dahil olabilmek için de Kürt halkasına tutunduğu açık bir gerçektir.
İktidarını korumak için Trump’la kol kola giren Recep Tayyip Erdoğan’la Kürt sorununda U dönüşü yapan Devlet Bahçeli’nin Terörsüz Türkiye politikalarının altında yatan ana neden Ortadoğu’nun yeniden şekillenişinden çıkardıkları görevdir.
I
Dış politikadaki bu niteliksel dönüşe iç politikada giderek derinleşen bir ekonomik kriz ve muhalefetin her türlü hukuku bir yana bırakılarak bastırılmaya çalışılmasından kaynaklanan siyasal kriz eşlik ediyor.
Tek adam rejimi kelimenin gerçek anlamıyla dökülüyor. Yanan ormanlar, çökertilen tarım; yasaklanan grevler, sarı sendikaların işçileri yoksulluğa terk ettiği kirli uzlaşmalar; çalınan sorularla geleceği karartılan gençler, açlık sınırında yaşayan emekliler, kadın cinayetleri, sahte diplomalarla kayırılan yandaşlar, hâlâ varlığını sürdüren kayyumlar özetle demokrasinin rafa kaldırıldığı giderek yoksullaşan bir ülke. Bu karanlık tablo içinde emperyalistlerin kuyruğuna takılarak hızla Ortadoğu bataklığına sürüklenen umudunu yitirmiş bir Türkiye var.
Bir yandan başta CHP’li belediyeler olmak üzere muhalif kesimlere karşı girişilen bastırma ve sindirme harekâtı diğer yandan “Terörsüz Türkiye” sloganında ifadesini bulan PKK’nin silah bırakarak kendini feshetme sürecinin yarattığı kafa karışıklıkları. İktidarın bu süreci ve ABD yönetimleriyle kurduğu ilişkileri kendi iktidarının sürdürülmesi için bir fırsata çevireceği atılan her adımda kendini gösteriyor.
Çözülemeyen kadim bir sorun olması nedeniyle son derece köklü toplumsal dayanakları olan Kürt sorunun kendi kaderini tayin, kültürel haklar, yerinden yönetim, inkâr vb. tarihsel köklerinden kopartılarak araçsallaştırılması ABD-İsrail-Türkiye ve buna paralel yürütülen Recep Tayyip Erdoğan-Devlet Bahçeli -Abdullah Öcalan görüşmelerine dayanan yukarıdan bir müzakere süreci olarak yürümesi ne tür sonuçlar yaratacağı konusundaki kuşkuları arttırıyor.
Kuşku yok ki silahların susması, çatışma ortamının geride kalmış olması başlı başına olumlu görülmelidir. Uzun yıllardır süren savaşın yarattığı acıların son bulması, halklar arasında atılan düşmanlık tohumlarının ortadan kalkması akıl ve vicdan sahibi herkesin desteklemesi gereken bir durumdur. PKK’lılar için geri dönüş süreçlerinin gündeme gelmesi, bir affa ilişkin hukuksal düzenlemelerin yapılması, Mecliste komisyon vb. çalışmaları tartışılmaması gereken adımlardır.
Sorun esas olarak tam da bu adımlardan sonra başlamaktadır. Eskilerin deyimiyle imkânsızı telif etmek yani olanaksızları birleştirebilmek nasıl mümkün olacaktır? Her kararın bir tek adamın dudakları arasında olduğu olağanüstü merkezîleşmiş bir rejimde demokrasi, yerinden yönetim vb. Nasıl gerçekleştirilecektir? Yargı ve yasamanın hatta yürütmenin tek adamın emir komutasına girdiği bir rejim nasıl demokratik bir rejim sayılacaktır? “Kürt sorunu yoktur terör sorunu vardır” anlayışından eşit yurttaşlık anlayışına nasıl geçilecektir?
Ümmetin birliği, devletin dini İslam’dır beklentilerinden laik ve demokratik bir hukuk devleti çıkması mümkün müdür? Neredeyse çeyrek asırlık iktidarında sınıfsal tercihini sermayeden yana kullanmış yoksul halk kitlelerini etnik kökenine bakmaksızın acımasız bir sömürü altında inim inim inletmiş siyasal İslamcılığın iktidarına son vermeksizin ezilen halklar için barış ve demokrasinin hayata geçmesi nasıl gerçekleşecektir?
Soruları çoğaltmak mümkün. Açıktır ki AKP-MHP iktidarı uluslararası konjonktürün de etkisiyle Kürt hareketini kendine yedekleyerek en azından tarafsızlaştırarak hayal ettiği rejimi tam anlamıyla hayata geçirmek ve yeni bir Anayasa ile bunu pekiştirmek istiyor. Siyasal İslamcı rejim Cumhuriyetin kurumlarını adım adım ortadan kaldırmak ilerici kazanımlarını bütünüyle yok etmek ve kendi deyimleriyle “parantezi kapatma” planları yapıyor.
Bu planın başarıya ulaşması Türkiye’nin tam anlamıyla Ortadoğu bataklığına saplanması ve seçimlerin, meclisin göstermelik hale geldiği bir tek adam diktatörlüğüne dönüşmesi demektir. Bu hevesler ve uygulamalar ciddi bir durumla karşı karşıya olduğumuzun çok açık bir göstergesidir. Altı önemle çizilmelidir ki önemli bir yol ayrımındayız. Türkiye’nin bu süreçten nasıl çıkacağı hiç kuşku yok ki iktidarın atacağı adımlar kadar bir bütün olarak muhalefetin göstereceği tutumlara bağlı olacaktır.
II
İktidar bütün baskı uygulamalarını muhalifleri cezaevlerine doldurmak için hukuku bir sopa olarak kullanmasına karşın toplumda ortaya çıkan direnme eğilimlerini bastıramıyor. Geniş halk kitleleri nezdinde sürekli güç yitiren ve halk desteği her geçen gün eriyen iktidarın önünde iki yol kalmış gibi görünüyor.
Birincisi muhalefetin çeşitli şekiller altında ortak hareket etmesini engellemek, belediye seçimlerini kaybetmesine yol açan ittifakları dağıtmak, ikincisi ise iktidara karşı yükselen mücadeleyi baskı ve zorbalıkla engellemek.
Bu politikalar karşısında muhalefet nasıl bir yol izlemelidir? Bu soruya verilecek yanıt yol ayrımın nasıl sonuçlanacağı ve geleceğin nasıl şekilleneceği konusunda en önemli faktör olacaktır.
Her şeyden önce tek adam rejimine son verme hedefi bütün bir muhalefetin etrafında dizileceği temel siyaset halkası olarak kavranmalıdır. Bu hedefin gerçekleşmesi emperyalist planları geçersiz kılacak, özgürlüklerin, demokrasinin ve barışın elde edilmesini sağlayacaktır. Elbette Türkiye’nin bütün sorunları bu rejimin ortadan kalkmasıyla çözülmeyecektir. En az bunun kadar önemli olan yerine neyin konulacağıdır. Aynı yönetim zihniyeti ve bu zihniyete göre oluşturulmuş kurumlar yerli yerinde durdukça şu ya da bu partinin şu ya da başka birinin iktidara gelmesiyle sonuç değişmeyecektir. O nedenle muhalefetin bu rejimin yerine nasıl bir rejim istendiğine dair bir ortak anlayış oluşturması önemli görülmelidir.
Bir diğer önemli nokta muhalefetin mücadeleyi sadece Partilerin Salı toplantılarında atılan nutuklarla ve etkisini yitirmiş parlamento alanıyla sınırlamayan bir sokak siyasetini sürdürmesidir. Sokak siyaseti elbette sadece miting ve gösterilerle sınırlı olmayan, toplumsal taleplerin savunulması temelinde yükselen bir örgütlenme anlayışıyla ele alınmalıdır.
Yıllardır bu ülkenin barış ve özgürlükler için savaşan, inkâr politikalarına ağır bedeller ödeyerek karşı duran ve kimlik taleplerini savunan Kürtler, Aleviler; her gün cinayetlere ve şiddete maruz bırakılan buna karşın direnişlerini sürdüren kadınlar, fabrikalarda grevlerde direnen işçiler, yoksulluğa mahkûm edilen emekliler, sömürülen köylüler doğanın tahrip edilmesine karşı duran çevreciler yaşadıkları sorunların esas kaynağının bu rejim olduğunun bilincindedirler. O nedenle tek adam rejiminin sürdürülmesi için girişilecek hiçbir hamlenin bu geniş halk kitlelerini ikna edebilmesi peşine takabilmesi mümkün değildir.
Yeter ki bu farklı talepler etrafında mücadele eden toplumsal muhalefet odakları hep birlikte hareket edecek birleşik bir muhalefet çizgisinden kopmasın. İktidarın en korktuğu şey her geçen gün büyüyen ve kendini bazen bir işçi direnişinde bazen büyük kitlesel bir mitingde bazen üniversite öğrencilerinin yıktığı bir barikatta ifade eden bu toplumsal mücadele dalgasının birleşerek bu karanlık rejime son vermesidir.
Son dönemlerde iktidarın baskılarının simgesi haline gelen CHP’li belediyelere yönelik baskıların gördüğü tepki, CHP’nin iktidarın baskılarına karşı ortaya koyduğu direniş elbette önemlidir. Ancak rejimin ulaştığı aşama şu ya da bu partinin tek başına direnişiyle ya da basit bir iktidar değişimiyle sorunların çözüleceği anlamına gelmemektedir. Bu nedenle sadece Ekrem İmamoğlu’nun adaylığına indirgenmiş bir mücadele hattı eksik kalacaktır.
III
İktidar cenahında ‘Terörsüz Türkiye, silah bırakma’ gibi kavramlarla anlatılan muhalefetin, ‘Barış ve demokrasi” kavramlarını eklediği sürece dair tereddüt devam ediyor. Bu sürecin karmaşıklığı bir yana Kürt siyasetinin 2010 referandumundaki boykot tutumu hala hafızalarda tazeliğini korurken DEM yöneticilerinin “üçüncü yol” göndermeleri muhalefet içinde önemli bir tereddüt kaynağına dönüştüğünü de ifade etmek gerekiyor.
Öte yandan Türkiye bu kritik eşikteyken aktüel politik mücadelenin dışından gazel okuyan, devrimcilik ve komünistlik adına tek adam rejimine karşı mücadeleyi önemsiz gören anlayışların da toplumsal muhalefete zarar verdiğinin altı çizilmelidir. Mevcut rejime karşı mücadeleyi bir zamanlar D.Perinçek’in yaptığı gibi basit bir Cumhuriyetçilik savunusuna indirgemek, kendine taraftar devşirmenin elverişli bir yolu olarak görmek mümkündür, ancak bunun toplumun bütün dokularına yayılmış halk kitlelerinin mücadelesine bir faydası olmayacağı da çok nettir.
Bugün, rejimin Türkiye’yi sürüklemek istedikleri nokta karşısında toplumsal talepleri sahiplenen bir mücadele çizgisi üzerinde yükselen; sadece eski parlamenter rejimin ya da cumhuriyetin kuruluş yıllarındaki devlet yapısının ihya edilmesiyle yetinmeyen, Cumhuriyetin ilerici kazanımlarını savunan ancak onun devrimci eleştirisini temel alan bir anlayışla durulabilir. Etnik ve dinsel temeller etrafında tanımlanmaya çalışılan rejim arayışlarını yenilgiye uğratacak olan böyle bir anlayışın birleşik bir muhalefet çizgisinde birleştirilmesidir.
Birleşik bir muhalefet hareketine olan ihtiyaç bunun nasıl başarılacağına ilişkin soruları da beraberinde getirmektedir. Her şeyden önce bu zorlu görevin birkaç sosyalist örgütün bir araya gelmesiyle basitçe kotarılabileceği düşünülmemelidir. Sosyalist örgütlerin bu tür “birleşme” süreçlerindeki sabıkaları bir yana şimdi çok daha karmaşık bir durumla karşı karşıyayız.
Tek adam rejiminin karşısında sosyalist partilerden sosyal demokrasiye, Kürt hareketinden İslamcı partilere, milliyetçi hatta faşist partilere uzanan bir siyasal yelpaze yer alıyor. Mevcut rejime karşı çıkış nedenleri son derece farklı bakış açılarına dayanan bu kesimlerle tek ortak payda AKP-MHP iktidarına son verilmesidir.
Türkiye ancak köklü bir değişim yoluyla bu cendereden çıkabilir. Kuraldır, bir değişim sürecinin nasıl bir yeni düzen getireceği ona önderlik eden toplumsal hareketlerin siyasal programlarıyla sınırlıdır. O halde sorun bu rejime kendi nedenlerince karşı çıkanları yok saymadan bu değişim sürecine öncülük ederek yeni rejimin sınırlarını belirlemek için mücadele etmektir.
Bu mücadelenin sadece siyasal partilerle sınırlı tutulamayacağı açık olmalıdır. Yıllardır teslim olmayan kadın ve çevre hareketleri, sendikalar, demokratik kitle örgütleri; işçi ve köylü direniş örgütlenmeleri, gençlik hareketleri özetle bir bütün halk örgütlenmeleri bu mücadelenin yapı taşları olarak görülmelidir.
Şimdi her mahallede her okulda her fabrikada iş yerlerinde kasabalarda kent meydanlarında bu mücadeleyi örgütlemek bu noktada değişik ve farklı örgütlenme biçimleri yaratmak zorundayız.
Bir birleşik muhalefet hareketi yaratmayı siyasal anlayış olarak benimsemek ve bu hareketin hangi biçimler altında sürdürüleceği konusunda yaratıcı bir eylemlilik sergilemek son derece önemlidir.
Elbette bu sadece SOL Parti ile sınırlı bir mücadele olarak görülemez. SOL Parti bir yandan kendi örgütlenmesini derinleştirip yetkinleştirirken diğer yandan da geniş bir birleşik muhalefet hareketi yaratma görevini önüne koymalıdır. En geniş kitle çalışması içinde en dar kadro çalışmasını bir çalışma tarzı olarak benimsemiş, o günün koşullarında direniş komiteleri temelinde mücadeleyi örgütlemiş bir geleneğin dersleri bu konuda yol gösterici olmaya devam ediyor.
Sorun iktidarın Türkiye’ye yeni bir anayasayla dayatacağı, İslamcılık temelinde etnik ve dinsel ayrımları temel alarak laikliğin ve demokrasinin ortadan kaldırıldığı, seçimlerin göstermelik hale geldiği bir tek adam rejimidir.
Emperyalistlerin Türkiye’ye dayattıkları bu rejim değiştirme politikalarına kendi iktidarını korumaktan başka bir düşüncesi olmayan iktidar dört elle sarılmış durumdadır. Hâl böyleyken hâlâ muhalefet saflarında çeşitli kişisel hesapların, hizipçi davranışların dar parti çıkarlarının varlığını sürdürmesi kabul edilemez.
Emperyalist ve gerici dayatmalara karşı Türküyle, Kürdüyle, Alevi’siyle ülkenin bütün emekçilerinin ve ezilenlerinin birlikte mücadelesiyle kazanabiliriz. Barışın, özgürlüklerin laikliğin ve demokrasinin kazanılması ancak böyle bir mücadele içinde mümkündür. Çağrımız tek adam rejimine son vermek için, emperyalistlerin ve gerici faşist ortaklarının bizi sürükledikleri felaket senaryolarını boşa çıkartmak için hep birlikte mücadele çağrısıdır!